Nalatenschappen

 Ruim drie miljoen Nederlanders zijn van tijd tot tijd uitgeschakeld door psychische problemen of stoornissen. Ze zijn bijvoorbeeld depressief of buitengewoon angstig, kampen met ernstige stress of een eetstoornis.
Er zijn ook mensen die psychische klachten ontwikkelen na een ramp of een overval of die langdurig blijven rouwen na het verlies van een dierbare. Sommige mensen lijden hun hele leven aan een psychische ziekte; ze hebben schizofrenie of een manisch-depressieve stoornis. Het Nationaal Fonds Geestelijke Volksgezondheid, kortweg NFGV, zet zich al meer dan 50 jaar in om de geestelijke gezondheidszorg in Nederland te bevorderen. De kerntaken van het fonds zijn voorlichting en het financieren van wetenschappelijk onderzoek en vernieuwende projecten ter verbetering van de zorg. 

Nalatenschappen
Meestal laat iemand bij overlijden geld en/of goederen na. We noemen dat een nalatenschap. Als u niets regelt, dan wordt uw nalatenschap verdeeld onder uw wettige erfgenamen. Wilt u zelf bepalen wat er na uw overlijden met uw bezit gebeurt, dan moet u een testament laten opmaken bij een notaris.

Testament
In een testament maakt u uw persoonlijke wensen over uw nalatenschap kenbaar. U beschrijft op welk gedeelte familieleden recht hebben. Daarnaast kunt u ook aan anderen iets nalaten. Bijvoorbeeld aan een goed doel zoals het Nationaal Fonds Geestelijke Volksgezondheid. Een testament wordt gemaakt ten overstaan van een notaris. Het wijzigen van een testament is op ieder moment mogelijk door het maken van een nieuw testament. Elke wijziging of herroeping van een bestaand testament moet ook weer via een notaris geregeld worden. Het verscheuren van een afschrift van een bestaand testament heeft geen rechtskracht; het testament blijft gewoon geldig.

Codicil
Veel mensen denken, dat zij zelf een testament kunnen opstellen met een handgeschreven en ondertekend document. Dit is een misverstand. In een codicil, zoals we dit handgeschreven document noemen, kan maar een beperkt aantal zaken geregeld worden. U kunt uw wensen kenbaar maken over de begrafenis of crematie, een executeur-testamentair benoemen of een legaat benoemen van zeer precies omschreven zaken. Het gaat hierbij om inboedelgoederen, met uitzondering van schilderijen of kunstvoorwerpen. In een codicil kunt u dus geen erfgenaam aanwijzen of een geldbedrag legateren.
In de loop van het jaar 2002 komt er een nieuwe wet voor het erfrecht. Hierin wordt onder andere geregeld dat de executeur-testamentair niet meer bij codicil kan worden benoemd, maar uitsluitend bij notariële akte.

Verschillende mogelijkheden
Als u het Nationaal Fonds Geestelijke Volksgezondheid wilt laten delen in uw nalatenschap, dan zijn er drie mogelijkheden.

  • Erfstelling: u kunt het NFGV tot (mede-)erfgenaam benoemen van uw gehele bezit. Dit betekent dat uw bezit volgens de bepalingen in uw testament wordt verdeeld onder uw erfgenamen. Het NFGV ontvangt dan als erfgenaam, net als de andere erven die in het testament worden genoemd, zijn erfdeel.

  • Legaat: u kunt een bepaling opnemen in uw testament, waarin u aangeeft dat u een bepaald bedrag nalaat aan het NFGV.

  • Fonds op Naam: in uw testament bestemt u een bedrag voor de oprichting van een eigen fonds binnen het NFGV.

Erfstelling
Door middel van een erfstelling kunt het NFGV benoemen tot enig erfgenaam of tot mede-erfgenaam van een deel van uw nalatenschap. Een erfgenaam heeft bepaalde bevoegdheden en verplichtingen ten aanzien van de verdeling van de nalatenschap en is daarom betrokken bij de gehele afwikkeling van de nalatenschap.
Als een goed doel tot erfgenaam is benoemd, dan ontvangt de organisatie gewoon haar erfdeel. Zijn er meerdere erfgenamen benoemd, dan moet de nalatenschap worden afgewikkeld en verdeeld. Dit moeten de erfgenamen in beginsel samen doen. Soms heeft de overledene een executeur-testamentair aangewezen, die de nalatenschap afwikkelt voor de erfgenamen.

Legitieme portie
Bij het opstellen van uw testament moet u wel rekening houden met een belangrijke regel in het erfrecht, namelijk dat bloedverwanten in de neergaande lijn recht hebben op een minimaal erfdeel. Bloedverwanten in de neergaande lijn zijn kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen. Het minimale erfdeel wordt legitieme portie genoemd. Als u geen afstammelingen heeft, dan kunt u zelf bepalen wie u in uw testament benoemt en welk erfdeel zij moeten ontvangen: familie, vrienden, goede doelen.

Beneficiair aanvaarden
Een nalatenschap bestaat niet altijd alleen uit tegoeden. Het kan voorkomen, dat een erfgenaam wordt geconfronteerd met schulden. De erfgenaam is in beginsel verantwoordelijk voor de schulden, tenzij de nalatenschap onder het voorrecht van boedelbeschrijving is aanvaard. Dit wordt ook wel beneficiair aanvaarden genoemd. Als na de boedelbeschrijving blijkt dat er meer schulden dan baten zijn, dan zijn de erfgenamen niet verantwoordelijk voor het negatieve saldo van de nalatenschap. De erfgenamen betalen zoveel mogelijk schulden uit de baten van de nalatenschap. Zij kunnen echter niet aansprakelijk worden gesteld voor de resterende schulden.

Legaat
Een legaat wordt aan iemand (de legataris) nagelaten middels een bepaling in het testament. Het legaat kan een geldbedrag zijn, maar ook een huis, een stuk land, een aandelenportefeuille of een waardevol schilderij. De ontvanger van een legaat is niet aansprakelijk voor eventuele schulden in de nalatenschap.  

Successierecht
Degene die een erfdeel of legaat uit een nalatenschap ontvangt, is belasting verschuldigd: het zogenaamde successierecht. Uw notaris weet precies welke belastingpercentages er gelden. Voor goede doelen die zijn aangemerkt als algemeen nut beogende instellingen, zoals het NFGV, geldt een vrijstelling van ƒ17.090,- (€ 7.755,10)*. Bovendien betaalt het NFGV voor bedragen uit een nalatenschap die boven de vrijstelling uitkomen een bijzonder, verlaagd tarief successierecht (11%). Ter vergelijking: verre familieleden en vrienden betalen tussen de 41% en 68% successierecht.

Legaat vrij van recht
ls u iemand een legaat wilt nalaten maar diegene niet met de successierechten wilt belasten, dan kunt u dit vastleggen in uw testament. De eventueel verschuldigde successierechten komen dan ten laste van de erfgenamen. Men spreekt van een legaat vrij van recht.

Het NFGV als legataris of erfgenaam
Als het NFGV een legaat of nalatenschap ontvangt, dan wordt dit bedrag besteed aan de activiteiten van het NFGV: voorlichting en financiële ondersteuning van onderzoek en projecten binnen de geestelijke gezondheidszorg. Sommige mensen willen het geld voor een concreter doel bestemmen, zoals de ondersteuning van jonge onderzoekers, individuele hulp of onderzoek naar een specifieke ziekte.
Als u overweegt een bedrag te bestemmen voor een specifiek doel, dan informeren wij u graag over de mogelijkheden.

Fonds op Naam
Nalaten voor de toekomst
Als u in uw testament een wat groter bedrag voor het NFGV wilt bestemmen, dan kunt u daarvoor een heel persoonlijke en blijvende vorm overwegen: het Fonds op Naam.
Een Fonds op Naam is een ‘eigen’ fonds, waarvan het beheer wordt overgedragen aan het NFGV. Het NFGV beheert het fonds uit naam van de initiatiefnemer en volgens zijn of haar wens. Meestal wordt een Fonds op Naam opgericht met de bedoeling dat het altijd blijft bestaan. Het is een vorm van nalaten waarvan ook op lange termijn de vruchten worden geplukt.

Hoe komt een Fonds op naam tot stand
Een Fonds op Naam kan totstandkomen via een testamentaire beschikking  of door een schenking bij leven. De oprichting wordt vastgelegd in een notariële akte. Als beheerder van het vermogen zorgt het NFGV voor de continuïteit van het Fonds op Naam.
De opbrengst van het vermogen komt ten goede aan de gekozen doelstelling. Het NFGV draagt zorg voor de werving, beoordeling en toekenning van aanvragen en verzorgt de financiële afwikkeling.

De initiatiefnemer bepaalt
Als u een Fonds op Naam opricht, dan bepaalt u zelf de naam van het fonds. Dat kan een persoonsnaam zijn, van uzelf of van een familielid bijvoorbeeld. Een voorbeeld daarvan is ‘Fundashion Boy Winkel’, een Fonds op Naam binnen het NFGV. Dit fonds is opgericht ter nagedachtenis aan de psychiater C.H. ‘Boy’ Winkel. Maar de naam kan ook verwijzen naar de doelstelling of het werkterrein van het fonds. Het Fonds op Naam blijft altijd herkenbaar als een apart en zichtbaar onderdeel van het NFGV. De initiatiefnemer bepaalt ook de doelstelling van het Fonds op Naam binnen het werkterrein van het NFGV. U kunt hierbij bijvoorbeeld denken aan het ondersteunen van bepaalde projecten of van wetenschappelijk onderzoek, het instellen van een prijs of het ondersteunen van jonge onderzoekers. De doelstelling moet wel binnen het werkterrein van het NFGV vallen, de geestelijke gezondheidszorg.

Beheer
De regels en richtlijnen voor een Fonds op Naam worden in overleg met de initiatiefnemer vastgesteld en vastgelegd. Het NFGV draagt zorg voor een verantwoord beheer, waarbij de continuïteit van het Fonds op Naam voorop staat. Het Fonds op Naam wordt apart beheerd en geadministreerd. Alle uitgaven worden in de jaarrekening verantwoord en gecontroleerd door een registeraccountant. Deskundige medewerkers van het NFGV behandelen de aanvragen voor bijdragen uit uw fonds. Het bestuur van het NFGV ziet toe op een verantwoorde besteding van de toegekende bijdragen.

Meer informatie

Mocht u na het lezen van deze brochure vragen hebben of (vrijblijvend) van gedachten willen wisselen over de mogelijkheden, neemt u dan gerust contact met ons op.
Verder kunt u met vragen terecht bij de Notaristelefoon, 0900-346 93 93 (50 cpm/ € 0,23 pm) of bij een notariskantoor bij u in de buurt. Een oriënterend gesprek van een half uur met een notaris is doorgaans kosteloos. Voor fiscale vragen kunt u de BelastingTelefoon Particulieren bellen, 0800-0543 (gratis). Als u beschikt over een computer met internetaansluiting, dan kunt u voor notariële en fiscale informatie ook terecht op de internetsite van het Nederlandse notariaat www.notaris.nl en de internetsite van de belastingdienst, www.belastingdienst.nl.

Wilt u meer weten? Neem dan contact op met het NFGV info@nfgv.nl of bel 030-2971197.

Terug